La Misteriosa Mirada del Flamenco (2025)

Ötekinin Bakışı

Şilili genç yönetmen Diego Céspedes’in Cannes’da prömiyer yapan ve toplamda 7 ödül ile 8 adaylık elde eden filmi Flamingonun Gizemli Bakışı, dünyanın en kurak bölgesi olarak bilinen Atacama Çölü’nde, artık neredeyse tamamen terk edilmiş bir madenci köyünde geçiyor. Bir zamanlar maden ocaklarıyla yaşayan bu köyde artık yalnızca az sayıda madenci ve aileleri kalmış durumda. Çölün kavurucu sessizliği, ıssız barakalar ve western filmlerini andıran kuraklık, insanın içine işleyen bir yalnızlık yaratıyor. Kurumuş toprak, paslı maden tesisleri ve bozkır gibi yayılan ıssızlık… Film, bu coğrafyayı toplumsal dışlama öyküsünün metaforu haline getiriyor.

Köyde hala vakit geçirilebilecek tek yer, Boa Annenin işlettiği Alaska House isimli bar-pavyon karışımı mekan. Burada çalışanların tamamı travestiler ve kasabadaki önyargıların hedefindeler. Bu mekandaki tek “kadınsı figür” ise, gözde çalışan Flamenco’nun (Flamingo) bir gün bulup evlat edindiği küçük kız Lidia.

Köy halkı, “veba” adını verdikleri AIDS’in bakışlarla bile bulaşabileceğine inanan derin bir paranoyanın içinde yaşıyor. Bu yüzden Boa Annenin yanında çalışan tüm kızlara potansiyel taşıyıcı muamelesi yapılıyor; hor görülüyor, dışlanıyor ve adeta tecrit ediliyorlar. Bu dışlanmanın gölgesi Lidia’nın üzerine de düşüyor; köyün çocukları onu itip kakıyor, ondan uzak duruyor. Ona insanca davranabilen tek kişi ise arkadaşı Julio.

Tüm bu nefret ve korkuya rağmen, köyün erkekleri Alaska House’tan vazgeçemiyor. Bekar erkeklerden Yovani, hastalığı kaptığını biliyor ve sorumlusu olarak Flamenco’yu işaret ediyor; fakat bir yandan da ondan uzak duramıyor. Bir gece yine mekana gelip Flamenco’yu dışarı çıkarıyor ve köyün tek eğlence noktası olan küçük gölette birlikte oldukları anın ardından onu öldürüyor. Bu trajedi, filmin ağırlık merkezini Lidia’nın yas, hakikat arayışı ve intikam yolculuğuna taşıyor.

Film, tecrit edilenlerin birbirlerine tutunarak kurdukları dayanışmayı; toplumun bireyleri nasıl korkuyla yönlendirdiğini ve insanların her koşulda yaşamaya, sevmeye ve küçük mutluluklar bulmaya devam ettiğini incelikle işliyor. Atacama’nın batak, sessiz, adeta “dünyanın kenarı” duygusu, bu ötekileştirme hikayesinin ruhunu tamamlıyor. Céspedes’in sineması, nefretle yaklaştığımız ama bir yandan da onsuz yapamadığımız insanlara dair çelişkilerimizi çölün boşluğunda yankılandırıyor.

Film, eski analog hissi veren 4:3 formatında çekilmiş olsa da, modern bir görüntü teknolojisi olan Arri Alexa 35 ve çoğunlukla Zeiss Super Speed lensler kullanılmış. Bu teknik seçimler, çölün tozlu dokusunu, ışığın keskinliğini ve karakterlerin kırılgan yüz hatlarını dikkat çekici biçimde öne çıkarıyor; mekanla duygunun birbirine karışmasını sağlıyor.

Atacama Çölü’nün kendisi ise başlı başına tarihsel ve politik bir karakter. Dünyanın en kurak ve en yüksek irtifadaki çölü olmasının yanı sıra, küresel ölçekte bakır, altın, gümüş ve özellikle elektrikli araçların bataryası için kritik önem taşıyan lityum açısından en stratejik bölgelerden biri. Dünya lityum üretiminin yaklaşık %30’u burada gerçekleşiyor. Aynı zamanda Pinochet diktatörlüğünün karanlık günlerinde binlerce “kayıp” insanın getirildiği, cesetlerin çölün susuzluğu nedeniyle bozulmadan kaldığı bir alan. Bu yüzden Atacama, Şili’de “kayıplar ülkesi” olarak anılıyor. Her yıl “Kadınlar ve Kum” (Las Mujeres del Desierto) olarak bilinen grup, kaybettikleri yakınlarını anmak için burada buluşuyor.

Céspedes’in filmi, işte bu hafıza yüklü coğrafyada, toplumun ötekine yönelttiği kör bakışı; hem yok eden, hem de bakmadan edemeyen o bakışı, sinema aracılığıyla görünür kılıyor. Flamingonun Gizemli Bakışı, çölün boşluğunda yankılanan, hem kırılgan hem de direnen bir hikaye.

Yazar: Ruşen Ertan
Editor: Nil Birinci